Home / Kraanvogels / Nieuws /

Kraanvogels hebben iets bijzonders. Al eeuwenlang maken ze indruk op mensen over de hele wereld en in veel culturen heeft de kraanvogel een symbolische waarde. Boodschapper van geluk bijvoorbeeld, of symbool van gezondheid, waakzaamheid, rechtvaardigheid en een lang leven.


Foto: Bob Luijks

Wat fantastisch is het dat we de kraanvogel de laatste jaren steeds vaker in Nederland mogen verwelkomen! En niet alleen als doortrekker, sinds 2001 broeden kraanvogels hier. Dat is begonnen in het FochteloŽrveen en er komen steeds meer gebieden bij. 


Deze website
Op deze website vertellen we u wat de belangrijkste gebieden voor kraanvogels in Nederland zijn, hoe u kraanvogels kunt herkennen, wat u kunt zien aan het gedrag en wat u kunt doen (of laten) om te zorgen dat de kraanvogel zich veilig voelt en u optimaal kunt genieten van het unieke schouwspel. Voor beheerders, beschermers en overheden bevat de site praktische informatie over observaties en ervaringen in gebieden waar kraanvogels verblijven, en maatregelen die u kunt treffen om te zorgen dat de bescherming optimaal is. 

Ontwikkelingen in Nederland
Vanaf 1999 verkennen kraanvogels het FochteloŽrveen als mogelijke locatie om zich te vestigen. De keus voor juist dat gebied is niet verwonderlijk; de omstandigheden daar zijn ingrijpend veranderd sinds Natuurmonumenten bezig is het hoogveen te herstellen. Door de maatregelen ontstaat een steeds groter gebied dat wordt gekenmerkt door rust en stilte, met voedselrijke akkers eromheen en, niet in de laatste plaats: nattigheid. In tegenstelling tot de mens voelt een kraanvogel die nattigheid voelt, zich op zijn gemak.



foto: Hobby Gerkes

De aanpak werpt vruchten af. In 2001 broedt voor het eerst een paar kraanvogels in het FochteloŽrveen en vanaf dat moment zet het succes zich voort. Tot 2013 groeit het aantal paren gestaag naar vijf; in 2014 en 2015 verdubbelt het aantal zelfs bijna naar negen paren!

Het broedsucces trekt steeds meer kraanvogels aan, ook in samenhang met de stijgende aantallen in Duitsland en ScandinaviŽ. Jaarrond stijgt het aantal paartjes, pubergroepjes en solitaire vogels in het FochteloŽrveen naar 30 tot 35 en strijkt de kraanvogel steeds vaker neer in andere gebieden.

In het nabije Dwingelderveld broedt een paartje in 2007, na twee jaar de omgeving zorgvuldig verkend te hebben. De poging mislukt en de vogels verkassen naar het FochteloŽrveen, om vier jaar later weer terug te keren en ditmaal wel succesvol te broeden! Het Dwingelderveld is natter geworden en dus aantrekkelijk voor kraanvogels. In 2015 vestigt zich zelfs een tweede paar, een teken dat ook in het Dwingelderveld de omstandigheden gunstiger worden.

Datzelfde geldt voor de Engbertsdijksvenen, waar vanaf 2011 elk jaar een paar kraanvogels zit. In 2014 is voor het eerst zeker gebroed, echter zonder resultaat; in 2015 wordt ook hier voor het eerst een kraanvogelkuiken geboren en slaagt erin vliegvlug te worden! Elders in Overijssel worden in 2014 en 2015 ook enkele paartjes kraanvogels gezien en gehoord: in het Aamsveen, Haaksbergerveen en Witte Veen.

Fantastisch hoe in een periode van nauwelijks 15 jaar de kraanvogel de poten in Nederlandse nattigheid zet en hoe het begin van een populatie ontstaat die zich niet beperkt tot ťťn gebied, maar letterlijk de vleugels uitslaat naar andere delen van het land!       



Hoe herken je een kraanvogel?
De volwassen kraanvogel is een grote grijze vogel van 120 cm hoog. Op kop en hals valt de zwart-witte tekening op. Boven op de kop zit een kale rode vlek. Het achterlichaam wordt gekenmerkt door lange, afhangende staartveren.

De spanwijdte van de vleugels is 220 cm. Het mannetje is meestal iets groter dan het vrouwtje. Kuikens zijn overwegend bruinig van kleur. 

In de vlucht wordt de kraanvogel soms vanwege de grootte verward met de blauwe reiger. Wie goed kijkt, onderscheidt de kraanvogel, doordat deze vliegt met een gestrekte hals.    

Geluid van een kraanvogel
ĎHoe klinkt een kraanvogel?', is wat veel mensen vragen, 'want dan kan ik 'm herkennen als ik 'm hoor.' Wees gerust, als u een kraanvogel hoort, weet u dat het een kraanvogel is.     

De kraanvogel maakt een trompetachtig geluid, dat klinkt als een schel 'kroe kroe'. Klik hier om het geluid af te spelen, via Quicktime (bron: Soortenbank.nl) 


Balts en paring
In jaren met milde winters blijven sommige paren overwinteren, maar doorgaans keren de meeste kraanvogels in het voorjaar terug in het broedgebied. In de extreem zachte winters van de afgelopen jaren kwamen de kraanvogels al in de winter terug naar het broedgebied. De jongen van het vorige jaar gaan mee, maar worden enkele weken voordat het broedseizoen begint door de ouders uit het territorium verjaagd.

Afhankelijk van de temperatuur begint de balts soms al in december-januari, maar meestal  in februari met de paringsmars van het mannetje. Vanuit het niets wordt de kenmerkende houding aangenomen en paradeert het mannetje op enige afstand van het vrouwtje.

Soms staat hij op enige tientallen meter stil in deze houding en wacht de reactie van het vrouwtje af. Ook het vrouwtje neemt de houding aan en soms loopt zij als eerste in deze houding om het mannetje te activeren.  

Broeden
Als het paar voor elkaar heeft gekozen, gaat het verder met de balts en volgen copulaties. De kraanvogels gaan op zoek naar een geschikte broedplaats in kleddernat gebied met voldoende rust. Hier wordt een nest gebouwd, vaak omgeven door kniediep water.  

Steeds vaker zijn de kraanvogels nu op de broedplaats te vinden. Wanneer ze voor de middag terugvliegen naar de broedplaats, is dat vaak een teken dat aan het nest wordt gebouwd. Dit gebeurt met materiaal dat in de omgeving te vinden is. Soms gaat het om flinke nesten, maar ook nesten van geringe omvang komen voor.

Meestal leggen de vogels twee eieren. Beide vogels broeden om beurten. Terwijl de ene broedt, foerageert en waakt de andere kraanvogel. De kraanvogels zijn zeer behoedzaam en vallen in de broedtijd nauwelijks op, ondanks hun grootte. Na een maand broeden, komen de eieren uit.

De broedzorg van kraanvogelouders is lang en bestrijkt ongeveer driekwart jaar. In die tijd leren de jongen alles wat ze komende jaren nodig hebben om te overleven. 

Foerageergedrag kraanvogelfamilie
De eerste dagen nadat de jongen geboren zijn, foerageert de familie in de buurt van het nest. Vervolgens wordt het activiteitsgebied groter en groter. Jongen moeten snel groeien en worden gevoerd met insecten die de ouders oppikken van de grond en planten.

Kraanvogels zijn opportunisten en alleseters. Dierlijk voedsel is cruciaal voor de kleintjes, want in enkele maanden moet het kuikentje uitgroeien tot ruim een meter hoge kraanvogel.  

Na tien weken worden de eerste korte vluchten gemaakt en op de leeftijd van 11-12 weken volgen lange vluchten. Totdat ze vliegen, hebben ouders met jongen een activiteitsgebied van enkele tientallen hectare groot. Als het kuiken kan vliegen, wordt het activiteitsgebied veel groter.  

Zodra er graan is geoogst, zoeken families percelen op om oogstresten te eten. Soms wordt ook gefoerageerd in percelen die nog niet zijn geoogst. In 2014 viel in het FochteloŽrveen op dat voor het eerst naast graan geregeld op percelen met aardappelresten werd gefoerageerd.




delen





In dit menu leest u aan welke voorwaarden een broedgebied moet voldoen, om kans te maken om uitgekozen te worden door de zeer selectieve en behoedzame kraanvogel. 

Vervolgens vindt u informatie over de ontwikkelingen in huidige broedgebieden en criteria voor potentiŽle broedgebieden. 

contact
tags
Bureau De Kraanvogel
FochteloŽrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989

Het Fochteloërveen / Gebouwd door Boheemen.nl